مىپوشانند و مىسوزانند و اين عمل را سه بار تكرار مىكنند . نيروى تفاله مس همانند نيروى مس سوخته است . ( 1 ) . نام عربى « مس » ؛ قس . سراپيون ، 267 ؛ الجماهر ، 228 ؛ ابن سينا ، 468 . ( 2 ) . نسخهء الف : خلكم ، نسخهء فارسى خلقوس - يونانى . ( 3 ) . نحاشا ، قس . بر بهلول ، 8 1238 ؛ الجماهر ، 481 ، يادداشت 2 . ( 4 ) . زهرة النحاس - اكسيد مس ؛ نك . شمارهء 512 . ( 5 ) . الفونجات ، بايد خواند الفرنجات ، قس . II , Dozy ، 262 . ( 6 ) . قشر النحاس - زنگار ؛ نك . شمارهء 842 . ( 7 ) . نسخهء الف : فى الاتون فى الفرن ، ابن بيطار ، جامع ، I ، 145 : فى الاتون و فى الغيران - « در كوره و در غارها » ؛ در ترجمهء عربى ديوسكوريد ( ، 61 ) چنين جمله‌اى وجود ندارد . ( 8 ) . النحاس الابيض - ظاهرا برنج ( ؟ ) را در نظر دارد . 1046 . النحاس المحرق الابيض 1 - مس سفيد سوخته به رومى قلقديس 2 ، به سريانى نحاشا حوارا موقدا 3 ، به فارسى روى سپيد سوخته 4 [ ناميده مىشود ] . ( 1 ) . در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . قلقديس - يونانى ، قس . بر بهلول ، 17977 . اما اين واژه به معناى يكى از گونه‌هاى زاج نيز هست . نك . شمارهء 480 ، يادداشت 12 . ( 3 ) . نحاشا حوّارا موقّدا . ( 4 ) . روى سپيد سوخته . 1047 . نخل 1 - درخت خرما « گردهء نر » 2 براى بارورى [ به‌كارمىرود ] 3 . در سجستان آن را با « قيصوم » 4 ، اگر نبود با « پودنه » 5 ، دسته مىكنند و با اين ، عمل بارورى را انجام مىدهند . كفرى و جفرى 6 همان « طلع » است ، آن را « كافور » نيز مىنامند . ام جزذان 7 آخرين [ زمان ] رسيدن خرما در حجاز است ، موش‌هاى صحرايى از [ درخت ] آن بالا مىروند و آنها را مىخورند . خوشهء بارورى 8 « حرق » 9 ناميده مىشود ، آن را روى تخمدان 10 سر به پايين واژگون مىكنند تا گرده‌اش به آنجا بريزد . ( 1 ) . Phoenix dactylifera L . ؛ سراپيون ، 349 ؛ ابن سينا ، 466 ؛ ميمون ، 176 و 204 ؛ عيسى ، 16 138 .